Όλυμπος: Χλωρίδα και πανίδα

Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας (2.917 μ.) είναι μυθικό βουνό, ένα παγκόσμιο μνημείο φυσικής κληρονομιάς και πόλος έλξης αμέτρητων επισκεπτών. Ο Όλυμπος και τα Πιέρια όρη, ως συνέχεια του ορεινού όγκου, παρουσιάζουν τεράστιο βοτανολογικό ενδιαφέρον και η πλούσια χλωρίδα που ξεπερνά τα 1670 είδη φυτών είναι μια τεράστια φυσική κληρονομιά. Η παρατήρηση των λουλουδιών, δίνει μια άλλη διάσταση στις πεζοπορικές διαδρομές και συμπληρώνει την εμπειρία και τις γνώσεις μας στην κατανόηση του κόσμου που μας περιβάλλει.Bird watching είναι το κίνημα που ξύπνησε το ενδιαφέρον για τον κόσμο των πτηνών. Wildflower watching θα μπορούσε να γίνει το αντίστοιχο για την παρατήρηση των αγριολούλουδων και της χλωρίδας γενικότερα. Αφήνοντας τα βήματα μας από το βουνό παίρνουμε μαζί μόνο τις αναμνήσεις, μερικές φωτογραφίες και δίνουμε τη διαβεβαίωση ότι το θαύμα της φύσης θα συνεχίσει να υπάρχει και για τους άλλους για να το απολαύσουν. Όλο το φωτογραφικό υλικό που δημοσιεύεται στο blog είναι από προσωπικές καταγραφές και η παρουσίαση των φυτών συνδιάζεται με την περίοδο ανθοφορίας και καταγραφής σε συγκεκριμένο χρόνο και περιοχή του Ολύμπου. Χρήσιμα είναι τα σχόλιά σας και οι παρατηρήσεις σας για τη βελτίωση και τη διόρθωση ακόμη στοιχείων που δημοσιεύονται.

"Ο ερευνητής πρέπει να ακολουθεί αυτό που ψάχνει, αλλά και να βλέπει αυτό που δεν έψαχνε". Κλοντ Μπερνάρ

Μετάφραση σε άλλη γλώσσα

English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

Τετάρτη, 10 Ιουλίου 2019

Ορχιδέες του Ολύμπου: Epipactis palustris

Epipactis palustris
Ένα είδος ορχιδέας που προτιμά να φυτρώνει κοντά σε νερά, γι αυτό και ονομάζεται: Επιπακτίς η ελοχαρής. Περίοδος ανθοφορίας ανάλογα με το υψόμετρο από Ιούνιο-Ιούλιο.
Epipactis palustris, Mount Olympus, 8-7-19

Epipactis palustris, Mount Olympus, 8-7-19

Epipactis palustris, Mount Olympus, 8-7-19

Epipactis palustris, Mount Olympus, 8-7-19

Δευτέρα, 8 Ιουλίου 2019

Dipsacus fullonum L.

Dipsacus fullonum L.
Αγγλική ονομασία: common teasel
Συνώνυμα:  Dipsacus sylvestris Huds.

Το γένος Dipsacus, προέρχεται από την ελληνική λέξη δίψα, και αναφέρεται στη μορφή του που έχει το σχήμα φλυτζανιού.
Το είδος είναι διετές φυτό, που φθάνει μέχρι 3 μ. ύψος, με πολλά όρθια πλευρικά κλαδιά.Τα φυτά παραμένουν άθικτα ακόμη και το χειμώνα και οι σπόροι του είναι αγαπημένη τροφή για τις καρδερίνες. Το είδος έχει εξάπλωση σε Β. Αφρική, Ευρώπη και Δυτ. Ασία. 
Dipsacus fullonum L, Mt Olympus 7/2019

Dipsacus fullonum L, Mt Olympus 7/2019

Dipsacus fullonum L, Mt Olympus 7/2019

Dipsacus fullonum L, Mt Olympus 7/2019


D. fullonum is identifiable in the 6th-century Vienna Dioscurides, fol. 99
 

Τρίτη, 25 Ιουνίου 2019

Blackstonia perfoliata

Blackstonia perfoliata
Ελληνική ονομασία:  Μπλακστόνια η διάπειρη
Αγγλική ονομασία:  Yellow-wort
Οικογένεια: Gentianaceae

 Όρθιο μονοετές φυτό ύψους από 10-50 εκ.. Έχει κίτρινα άνθη και φύλλα ωοειδή που βγαίνουν σε ζεύγη επάνω στο βλαστό. Ανθίζει τους μήνες Μάιο-Αύγουστο.
 Όλο το φυτό εμφανίζει αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές, καρδιοπροστατευτικές και αντιδιαβητικές ιδιότητες. Στη λαϊκή ιατρική χορηγείται υπό τη μορφή αφεψήματος (τσάι: μία κουταλιά της σούπας ξηρού βοτάνου βράζει σε ένα φλυτζάνι νερό, 2-3 φλυτζάνια την ημέρα) κατά της παχυσαρκίας, του σακχαρώδη διαβήτη και ως καρδιοπροστατευτικό.

Βιβλιογραφία: 
Τα φυτά του Ολύμπου, Arne Strid, Μουσείο Γουλανδρή Φυσ. Ιστορίας, Αθήνα, 1980.
 http://mediplantepirus.med.uoi.gr/pharmacology/plant_details.php?id=217
Blackstonia perfoliata, Όλυμπος 6/2019

Blackstonia perfoliata, Όλυμπος 6/2019

Blackstonia perfoliata, Όλυμπος 6/2019

Blackstonia perfoliata, Όλυμπος 6/2019

 

Τετάρτη, 19 Ιουνίου 2019

Centaurea grbavacensis

Centaurea grbavacensis
Αυτή η Κενταύρια, είναι σπάνιο είδος και παλαιότερα εθεωρείτο ότι είναι ενδημικό είδος της Ν. Γιουγκοσλαβίας.  Το ταχυδρομείο της Βόρειας Μακεδονίας, αποκαλούμενη τότε διεθνώς ως F.Y.R.O.M., είχε εκδόσει το 2008, σειρά γραμματοσήμων με ενδημικά φυτά της περιοχής τους. Ανάμεσα σε αυτά φιγουράρει και η Centaurea grbavacensis, λανθασμένα ως ενδημικό είδος που φύεται μόνο στη χώρα τους, αφού το είδος αυτό έχει βρεθεί σε βουνά της Β. Ελλάδας και φυσικά στον Όλυμπο. Να θυμίσουμε πως ενδημικό  χαρακτηρίζεται ένα είδος που φύεται αποκλειστικά και μόνο σε συγκεκριμένη περιοχή. Αυτό όμως δεν ισχύει για την Centaurea grbavacensis,  Ήδη από το 1976, ο Arne Strid, καθηγητής βοτανικής, ο μεγαλύτερος ερευνητής της ελληνικής χλωρίδας περιγράφει το είδος αυτό στον τόμο: Τα φυτά του Ολύμπου, και κάνει αναφορά πως αυτή η Κενταύρια παλαιότερα εθεωρείτο ότι είναι ενδημικό είδος της Ν. Γιουγκοσλαβίας. Επομένως είναι αδικαιόλογητο πως τα ταχυδρομεία της γειτονικής χώρας το 2008, προχώρησαν σε μια έκδοση γραμματοσήμων, με το χαρακτηρισμό ενδημικά είδη της Μακεδονίας( σειρά 5 γραμματοσήμων εκ των οποίων τα 3 κακώς χαρακτηρίστηκαν ενδημικά δικά τους, επειδή έχουν καταγραφεί και σε άλλες γειτονικές χώρες).
 Με ενοχλεί το γεγονός πως στο διαδίκτυο( https://www.wnsstamps.post/en/stamps/MK028.08 ) παρουσιάζεται η σειρά γραμματοσήμων ως:
 Flora of Macedonia, Endemic species, Centaurea grbavacensis (Rohl)
Φυσικά δε γνωρίζουμε αν υπήρξαν αντιδράσεις από ελληνικής πλευράς για την αποκατάσταση της επιστημονικής αλήθειας.

Centaurea grbavacensis, Mt Olympus, 6/2019

Centaurea grbavacensis, Mt Olympus, 6/2019

Centaurea grbavacensis, Mt Olympus, 6/2019

Centaurea grbavacensis, Mt Olympus, 6/2019

Centaurea grbavacensis, Rebublica Macedonia, 2008. Ένα φυτό που παρουσιάστηκε λανθασμένα ως ενδημικό της γειτονικής χώρας, αφού αυτό δεν ισχύει και το είδος αυτό φύεται και σε άλλα ελληνικά βουνά.


Κυριακή, 16 Ιουνίου 2019

Trifolium incarnatum

Trifolium incarnatum
Ένα από τα μεγαλύτερα είδη τριφυλλιού με έντονο κόκκινο (πορφυρό) χρώμα!
Trifolium incarnatum, Όλυμπος 5/2019

Trifolium incarnatum, Όλυμπος 5/2019

Trifolium incarnatum, Όλυμπος 5/2019
 

Κυριακή, 19 Μαΐου 2019

Agrostemma githago subsp. githago

Agrostemma githago subsp. githago
 Το αγρόστεμμα είναι γνωστό ζιζάνιο καλλιεργημένων αγρών. Είναι τοξικό φυτό γνωστό με τα κοινά ονόματα γόγγολη και αγριοκουκιά. Είναι μονοετής πόα, πυκνά τριχωτή. Τα άνθη είναι μεγάλα ερυθρά ή ιώδη.
Agrostemma githago subsp. githago, Όλυμπος 15-5-19

Agrostemma githago subsp. githago, Όλυμπος 15-5-19

Agrostemma githago subsp. githago, Όλυμπος 15-5-19

Agrostemma githago subsp. githago, Όλυμπος 15-5-19

Κυριακή, 12 Μαΐου 2019

Oxalis acetosella-Οξαλίς η ξινήθρα

Oxalis acetosella- Οξαλίς η ξινήθρα
Πολυετής πόα με τρία καρδιόσχημα φύλλα και λευκά με ρόδινες γραμμώσεις άνθη! Τα άνθη είναι ερμαφρόδιτα καθώς διαθέτουν 5 στήμονες και 5 ύπερους. Τα φύλλα και τα άνθη είναι πλούσια σε οξαλικό κάλιο. H οξαλίς έχει χρησιμοποιηθεί στη λαική θεραπευτική ως αφέψημα για τις αντιπυρετικές ιδιότητες και την αντιμετώπιση της δυσπεψίας. Βρίσκεται σε υγρά και σκιερά μέρη, δίπλα σε ρέματα. Περίοδος ανθοφορίας Μάιος-Ιούνιος.
Oxalis acetosella, Πιέρια όρη 11-5-19

Oxalis acetosella, Πιέρια όρη 11-5-19

Oxalis acetosella, Πιέρια όρη 11-5-19


Κυριακή, 21 Απριλίου 2019

Lathraea squamaria L- Common toothwort

Lathraea squamaria L.- Common toothwort

Οικογ. Orobanchaceae

Παρασιτική, πολυετής πόα, χωρίς χλωροφύλλη, λευκού, ρόδινου ή ιώδους - ρόδινου χρώματος, με ανθοφόρους εύρωστους όρθιους βλαστούς μήκους 8-25 εκ., η οποία παρασιτεί κυρίως στις ρίζες φυλλοβόλων δέντρων και θάμνων, συχνά στο Corylus avellana
Απαντάται στα περισσότερα μέρη της Ευρώπης, τμήματα της Ασίας και μέχρι τα Ιμαλαία.
Ανθίζει τον Αρπίλιο- Μάϊο.


Lathraea squamaria L., Common toothwort, Όλυμπος, Απρίλιος 2019.


 
Lathraea squamaria L., Common toothwort, Όλυμπος, Απρίλιος 2019.


Lathraea squamaria L., Common toothwort, Όλυμπος, Απρίλιος 2019.



Πηγή:Arne Strid, Τα φυτά του Ολύμπου Μεταφραση Ευαγγελία Οικονομίδου, Εκδόσεις Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, Αθήνα 1980. 

Κυριακή, 14 Απριλίου 2019

Τσαλαπετεινός - Upupa epops

Τσαλαπετεινός - Upupa epops 

 Ο τσαλαπετεινός είναι από τις πιο αναγνωρίσιμες «φιγούρες» της ελληνικής ορνιθοπανίδας, με τα χαρακτηριστικά χρώματα και το λοφίο του, που όταν το ανορθώνει, ξεχωρίζει από μακρινή απόσταση. Πρόκειται για μεσαίου μεγέθους πτηνό πού, όπως όλα τα Κορακιόμορφα, έχει ιδιαίτερο ράμφος και χαρακτηριστικά χρώματα.
  [ΕΤΥΜΟΛ. τσαλαπετεινός < τσαλί (τουρκ. çali) «θάμνος, φρύγανο», «φρύγανο που χρησιμεύει ως προσάναμμα» + πετεινός], δηλ. τσαλαπετεινός = κόκορας των θάμνων (!)
 Χρώμα κεφαλιού-ράχης-στήθους πορτοκαλί-καστανό.  
 Βιότοπος: Αποδημητικό είδος που ζει σε δασικά ξέφωτα, αλσύλια, ελαιώνες, οπωρώνες και χωράφια. Τρέφεται με σκουλήκια, έντομα και  σπόρους.

Τσαλαπετεινός - Upopa epops, Απρίλιος 2019


Τσαλαπετεινός - Upopa epops, Απρίλιος 2019

Τσαλαπετεινός - Upopa epops, Απρίλιος 2019


Τσαλαπετεινός - Upopa epops, Απρίλιος 2019


 

Παρασκευή, 5 Απριλίου 2019

Mt Olympus wildflower-Anagallis arvensis

Anagallis arvensis -Αναγαλλίς η αρουραία
Μονοετής ή σπάνια διετής πόα, αυτοφυές είδος των μεσογειακών περιοχών. Τα άνθη είναι συνήθως πορτοκαλί-κόκκινα ενώ άλλα φυτά έχουν μπλε άνθη. Η αναγαλλίς είναι διαδεδομένο είδος  στον Όλυμπο από 0-1000 μ. υψόμετρο.





Τρίτη, 26 Μαρτίου 2019

Mt Olympus wildflower: Ophrys tenthredinifera Wild. (3)


Ophrys tenthredinifera Wild.

Συνώνυμα:
 Ophrys leochroma P.Delforge - Ophrys tenthredinifera subsp. leochroma (P.Delforge) Kreutz  -Ophrys tenthredinifera subsp. villosa (Desf.) H.Baumann & Künkele

Μια ορχιδέα του γένους Ophrys που για πρώτη φορά  καταγράφηκε στον Όλυμπο το 2016  και έκτοτε η εξάπλωσή της βεβαιώνεται κάθε χρόνο στους πρόποδες του Ολύμπου. Εντυπωσιακή ορχιδέα με ροζ σέπαλα και μικρά τριγωνικά πέταλα. Το χείλος είναι ακέραιο, σκούρο καφέ στο κέντρο, με δύο εξογκώματα στους ώμους και περιμετρικά έχει κίτρινη μπορντούρα με τρίχωμα. Ανθίζει στα τέλη του Μάρτη- Απρίλιο.
Ophrys tenthredinifera, Όλυμπος 26-3-19

Ophrys tenthredinifera, Όλυμπος 26-3-19

Ophrys tenthredinifera, Όλυμπος 26-3-19
Ophrys tenthredinifera, Όλυμπος 26-3-19

Ophrys tenthredinifera, Όλυμπος 26-3-19

Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2019

Mt Olympus wildflowers: Ophrys hansreinhardii

Ophrys hansreinhardii
Μια ορχιδέα του γένους Ophrys( Οφρύς), που ανήκει κατά πολλούς ερευνητές στην ομάδα Ophrys mammosa. Ενώ εθεωρείτο είδος της Ν. Αλβανίας(Περιγράφτηκε το 2007 από την M. HIRTH ως ενδημική της Αλβανίας), έχει καταγραφεί σε πολλές περιοχές της Ηπείρου, Μακεδονίας  ακόμη μέχρι τη Στερεά Ελλάδα( Ζήσης Αντωνόπουλος). Είναι πρώιμη ορχιδέα και συνήθως η μοναδική που έχει καταγραφεί τόσο νωρίς-αρχές Μαρτίου, στον Όλυμπο.

Πηγή: Ζήσης Αντωνόπουλος: Ορχιδέες της Ελλάδας, το γένος Ophrys, εκδόσεις Mediterraneo, 2009
Ζ. Αντωνόπουλος-Σπ. Τσιφτσής: ΑΤΛΑΣ των ελληνικών ορχεοειδών, εκδόσεις Mediterraneo, 2017.
http://www.greekorchids.gr/op_hansreinhardii.htm
Ophrys hansreinhardii, albino, Όλυμπος 13-3-19.

Ophrys hansreinhardii, Όλυμπος 13-3-19.

Ophrys hansreinhardii, Όλυμπος 13-3-19.

Ophrys hansreinhardii, Όλυμπος 13-3-19.

Ophrys hansreinhardii, Όλυμπος 13-3-19.

Ophrys hansreinhardii, Όλυμπος 13-3-19.