Όλυμπος: Χλωρίδα και πανίδα

Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας (2.918 μ.) είναι μυθικό βουνό, ένα παγκόσμιο μνημείο φυσικής κληρονομιάς και πόλος έλξης αμέτρητων επισκεπτών. Ο Όλυμπος και τα Πιέρια όρη, ως συνέχεια του ορεινού όγκου, παρουσιάζουν τεράστιο βοτανολογικό ενδιαφέρον και η πλούσια χλωρίδα που ξεπερνά τα 1670 είδη φυτών είναι μια τεράστια φυσική κληρονομιά. Η παρατήρηση των λουλουδιών, δίνει μια άλλη διάσταση στις πεζοπορικές διαδρομές και συμπληρώνει την εμπειρία και τις γνώσεις μας στην κατανόηση του κόσμου που μας περιβάλλει.Bird watching είναι το κίνημα που ξύπνησε το ενδιαφέρον για τον κόσμο των πτηνών. Wildflower watching θα μπορούσε να γίνει το αντίστοιχο για την παρατήρηση των αγριολούλουδων και της χλωρίδας γενικότερα. Αφήνοντας τα βήματα μας από το βουνό παίρνουμε μαζί μόνο τις αναμνήσεις, μερικές φωτογραφίες και δίνουμε τη διαβεβαίωση ότι το θαύμα της φύσης θα συνεχίσει να υπάρχει και για τους άλλους για να το απολαύσουν. Όλο το φωτογραφικό υλικό που δημοσιεύεται στο blog είναι από προσωπικές καταγραφές και η παρουσίαση των φυτών συνδιάζεται με την περίοδο ανθοφορίας και καταγραφής σε συγκεκριμένο χρόνο και περιοχή του Ολύμπου. Χρήσιμα είναι τα σχόλιά σας και οι παρατηρήσεις σας για τη βελτίωση και τη διόρθωση ακόμη στοιχείων που δημοσιεύονται.

"Ο ερευνητής πρέπει να ακολουθεί αυτό που ψάχνει, αλλά και να βλέπει αυτό που δεν έψαχνε". Κλοντ Μπερνάρ

Μετάφραση σε άλλη γλώσσα

English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΒΟΤΑΝΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΒΟΤΑΝΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 31 Οκτωβρίου 2025

Berberis cretica

 Berberis cretica

Βερβερίς η κρητική

Η Βερβερίς η κρητική, είναι πολύκλαδος, φυλλοβόλος και ακανθώδης θάμνος με κίτρινα άνθη. Είναι γνωστή με τα φυτώνυμα, γλυκαγκαθιά, βερβερίνη, βερβερίδα. Οι καρποί είναι σαρκώδεις με όξινη γεύση. Φύεται στα βουνά από τα 1000-2300 μ. Η Βερβερίς η κρητική έχει φαρμακευτικές και βαφικές ιδιότητες. Ανθίζει από τον Απρίλιο-Ιούνιο μήνα.

Berberis cretica, Olympos 1200 m., 11-9-25



Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2025

Asplenium scolopendrium

 

Asplenium scolopendrium

Ελληνική ονομασία: Ασπλένιο το σκολοπένδριον

Αγγλική ονομασία: Hart's tongue-fern

Το Asplenium scolopendrium είναι μια αειθαλής φτέρη με ένα κοντό, ανοδικό ρίζωμα. Παράγει μια συστάδα από όρθια έως αψιδωτά φύλλα μήκους έως 50 εκατοστών. Το όνομα του γένους Asplenium προέρχεται από την ελληνική λέξη και σημαίνει «χωρίς σπλήνα», πιθανώς σε αναφορά στην πεποίθηση ότι ορισμένα είδη αυτού του φυτού θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν προβλήματα της σπλήνας. 

Η κοινή αγγλική ονομασία  Hart's tongue-fern αναφέρεται στην υποτιθέμενη ομοιότητα του σχήματος του φύλλου με τη γλώσσα ενός ελαφιού.

 Το συγκεκριμένο επίθετο scolopendrium προέρχεται από την ελληνική λέξη skolopenda που σημαίνει «σαρανταποδαρούσα», μια αναφορά στις σειρές από σπόρους στην κάτω πλευρά των φύλλων. Φύεται σε υγρά εδάφη και σκιερές περιοχές στα φαράγγια του Ολύμπου από τα 700-1900 μ. Είναι φυτό με καλλωπιστική και φαρμακευτική χρήση. 

Asplenium scolopendrium, 25-10-25 Olympos 

Asplenium scolopendrium, 25-10-25 Olympos 


Asplenium scolopendrium, 25-10-25 Olympos 

Asplenium scolopendrium, 18-8-25 Ropki-Krakov 



Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου 2025

Lycopus europaeus

 Lycopus europaeus

Αγγλική ονομασία: gypsywort, gipsywort, bugleweed, European bugleweed and water horehound

Λυκόπους ο ευρωπαίος

Φυτό με εξάπλωση σε Ευρώπη και Ασία. Φύεται σε υγρούς τόπους, στις όχθες των ποταμών και κοντά σε λίμνες. Έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν από διάφορους λαούς για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες και ως βαφική ύλη (κατά μια άποψη οι Ρομά το χρησιμοποίησαν σαν βαφική ύλη κάνοντας σχέδια στο δέρμα τους, γι' αυτό και η αγγλική του ονομασία gypsywort).

Lycopus europaeus, 21-9-25

Lycopus europaeus, 21-9-25


Lycopus europaeus, 21-9-25

Lycopus europaeus, 21-9-25



Τετάρτη 17 Απριλίου 2024

Viola riviniana

 Viola riviniana

Αγγλική ονομασία: Common Dog-Violet

Ίον είναι η αρχαιοελληνική λέξη της βιόλας, λέξη από την οποία προέρχεται το ιώδες χρώμα. Τα άνθη είναι γνωστά και με άλλα ονόματα όπως  βιόλες, πανσέδες, μενεξέδες ή βιολέτες. Η βιόλα η ριβινιανή, είναι πολυετές είδος που φτάνει μέχρι τα 15 εκ. σε ύψος. Τα φύλλα είναι σκούρα πράσινα σε σχήμα καρδιάς. Τα άνθη έχουν πέντε μοβ πέταλα που επικαλύπτονται μεταξύ τους. Βρίσκεται σε δάση και λιβάδια και ανθοφορεί από τον Απρίλιο μήνα. Οι βιολέτες στην ελληνική μυθολογία αναφέρονται ως σύμβολα γονιμότητας και ρομαντισμού. 

Viola riviniana, Όλυμπος-Κοκκινοπηλός 16-4-24
Viola riviniana, Όλυμπος-Κοκκινοπηλός 16-4-24

Viola riviniana, Όλυμπος-Κοκκινοπηλός 16-4-24

Viola riviniana, Όλυμπος-Κοκκινοπηλός 16-4-24


 


Δευτέρα 10 Ιανουαρίου 2022

Galega officinalis-Γαλαίγα η φαρμακευτική

 Galega officinalis

Αγγλική ονομασία: Common goat's rue

Ελληνική ονομασία: Γαλαίγα η φαρμακευτική, ήμερο τριφύλλι.

Είναι πολυετής πόα μέχρι 1 μ. ύψος με φύλλα αντίθετα, μυτερά και βελονοειδή. Τα άνθη μοιάζουν με μπιζελιά και είναι ροζ, λιλά ή λευκά. Η βοτανική ονομασία προέρχεται από τα ελληνικά και αναφέρεται στην ικανότητα του φυτού να διεγείρει την έκκριση γάλακτος.Το φυτό έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν στην πρακτική λαϊκή ιατρική στις θηλάζουσες γυναίκες για να παράγουν γάλα και ως βότανο αυξάνοντας την παραγωγή ινσουλίνης από το πάγκρεας και μειώνοντας τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Συναντάται χαμηλά στην περιοχή κοντά στο σταθμό Λιτοχώρου μέχρι τα 900 μ. Ανθοφορεί τους μήνες μέσα Ιουνίου- Σεπτέμβριο.

Πηγή: 1.Bιβλίο: Τα φαρμακευτικά βότανα και οι θεραπευτικές τους ιδιότητες, Λάμπρου Π. Σπύρου, Αγροτικός εκδοτικός οίκος, Αθήνα 1981, A' τόμος, σελίδες: 172-173     2. Βιβλίο: Εγκυκλοπαίδεια των βοτάνων,Nico Vermuelen, εκδόσεις Καρακώτσογλου, Αθήνα 2004.    3. Βιβλίο: Φυτά του Ολύμπου, Arne Strid, έκδοση Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, Αθήνα 1980.






Πέμπτη 8 Απριλίου 2021

Stellaria media

 Stellaria media

Αγγλική ονομασία: Common Chickweed

Ελληνική ονομασία: Στελλάρια η μεσαία 

Πόα μέχρι 15 εκ. με λευκά άνθη με πέντε διηρημένα πέταλα που φαίνονται σαν να είναι δέκα.Τα φύλλα είναι βρώσιμα, απλά, ωοειδή, οξύληκτα. Τα ανθισμένα φυτά έχουν δραστικές ουσίες με θεραπευτικές ιδιότητες. Είναι ευεργετικό στην αντιμετώπιση δερματικών παθήσεων όπως φλεγμονές, κνησμό, ερεθισμούς δέρματος. Περίοδος ανθοφορίας Μάρτιο- Νοέμβριο.

Stellaria media, 4/2021

Stellaria media, 4/2021


Stellaria media, 4/2021

 

Κυριακή 6 Δεκεμβρίου 2020

Rubus idaeus

 Rubus idaeus

Αγγλική ονομασία: European Raspberry, Red Raspberry 

Ελληνική ονομασία: Ρούβος της Ίδης,Σμέουρο, φραμπουάζ(fraboise).

Το σμέουρο είναι ένας ακανθώδης θάμνος μέχρι 120 εκ. ύψος. Οι ώριμοι κατακόκκινοι καρποί του είναι βρώσιμοι. Το κόκκινο βατόμουρο είναι νόστιμο γι αυτό έχουν αναπτυχθεί ποικιλίεςγια καλλιέργεια από άγρια φυτά που είναι διαθέσιμα στο εμπόριο. Στον Όλυμπο συναντάται στα 1200-2000 μ.

Το γένος Rubus είναι η λατινική λέξη της βατομουριάς.Το επίθερο idaeus, αναφέρεται στο όρος Ίδη, κοντά στην αρχαία Τροία,όπου αφθονούσε. Η παλαιότερη αναφορά του είδους με την ονομασία  ως Βάτος ιδαία εν Ίδη της Φρυγίας, γίνεται από τον Διοσκουρίδη. 

 Ο Διοσκουρίδης ο Πεδάνιος ή Αναζαρβεύς, από την πόλη Ανάζαρβο της Κιλικίας(10 μ.Χ.-90 μ.Χ) ήταν γιατρός, ριζοτόμος, φαρμακολόγος-φαρμακοποιός, βοτανολόγος. Ως στρατιωτικός γιατρός στο ρωμαικό στρατό,ταξίδεψε πολύ και είχε την ευκαιρία να παρατηρήσει και να περιγράψει τις φαρμακευτικές ιδιότητες πολλών αρωματικών φυτών και βοτάνων. Είναι παγκόσμια γνωστός για το πεντάτομο έργο του "περί ύλης ιατρικής" με τη μεγαλύτερη επιρροή στη φαρμακολογία μέχρι το 1600 μ.Χ. Τα χειρόγραφά του -σώζονται μέχρι σήμερα -έθεσαν τις βάσεις της σύγχρονης φαρμακολογίας. Πρόσφατα το 2017 στην Ανάζαρβο της Κιλικίας,στη νοτιοανατολική Τουρκία, οι αρχαιολόγοι βρήκαν ελληνικά αγάλματα του 3ου π. Χ. της θεάς υγείας και του θεού έρωτα. Μόλις το 2014,έστω και καθυστερημένα η UNESCO, συμπεριέλαβε την Ανάζαρβο στον κατάλογο αρχαιολογικών χώρων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, υπενθυμίζοντας ότι η πόλη φέρει πολιτιστικά ίχνη και τη σφραγίδα των αρχαίων Ελλήνων.

Rubus idaeus, Όλυμπος 1800 μ.

Rubus idaeus, Όλυμπος 1800 μ.

Rubus idaeus, Όλυμπος 1800 μ.

Rubus idaeus, Όλυμπος 1800 μ.

Rubus idaeus, Όλυμπος 1800 μ. 


Διοσκουρίδης- Περί Ύλης Ιατρικής (De Materia Medica), 15oς αι.



 

Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2020

Salvia amplexicaulis

 Salvia amplexicaulis

Αγγλική ονομασία:  Stem Clasping Violet Sage

Ελληνική ονομασία: Σάλβια η περίβλαστος

Το γένος salvia με περισσότερα από 1000 είδη φυτών παγκοσμίως  περιλαμβάνει αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά με συγκεκριμένες βιοδραστικές και χημικές ιδιότητες που επιτρέπουν τη χρήση τους σε φαρμακευτικές, καλλυντικές ή βιομηχανίες τροφίμων. Από την αρχαιότητα είναι γνωστή η χρήση της Salvia officinalis( Φασκομηλιά). Η Salvia amplexicaulis, πολυετές βότανο της βαλκανικής χερσονήσου υποβλήθηκε σε χημικές και φαρμακολογικές μελέτες. Εκχυλίσματα της Σάλβιας έδειξαν ότι έχουν ιδιότητες αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές. Φύεται σε ηλιόλουστες θέσεις, ξέφωτα δασών και λιβάδια. Ανθίζει ανάλογα με το υψόμετρο τους μήνες Ιούνιο-Σεπτέμβριο.

Salvia amplexicaulis, Όλυμπος

Salvia amplexicaulis, Όλυμπος

Salvia amplexicaulis, Όλυμπος

Salvia amplexicaulis, Όλυμπος

Salvia amplexicaulis, Όλυμπος

 

Σάββατο 22 Αυγούστου 2020

Mentha aquatica

 Mentha aquatica

Αγγλική ονομασία:Water Mint

Κοινό όνομα: Μέντα η υδροχαρής 

Όπως δηλώνει και το όνομα Μέντα η υδροχαρής,εμφανίζεται σε ρηχά νερά, σε κανάλια, λίμνες και σε όχθες ποταμών. Το όνομα προέρχεται από τη Μίνθη- νύμφη της ελληνικής μυθολογίας που η Περσεφόνη τη μετέτρεψε σε αρωματικό φυτό. Το επίθετο aquatica προέρχεται από τη λατινική λέξη aqua, που σημαίνει σχετικός με το νερό, υδρόβιος. Ανθίζει Ιούλιο-Σεπτέμβριο με άνθη λιλά στην άκρη του μίσχου και μικρότερα τσαμπιά στις μασχάλες των φύλλων. Το φυτό βγάζει ένα χαρακτηριστικό άρωμα που το κάνει δημοφιλές ως αρωματικό στις κουζίνες.

Mentha aquatica

Mentha aquatica

Mentha aquatica
 

Δευτέρα 1 Ιουνίου 2020

Bituminaria bituminosa

Bituminaria bituminosa
Συνώνυμα: Psoralea bituminosa
Αγγλική ονομασία: Arabian pea, Pitch Trefoil
Κοινό όνομα: Μπιτουμινάρια, Πισόχορτο, Βρωμόχορτο, Ψωραλέα το ασφάλτιον.
Είναι είδος των μεσογειακών χωρών και αναπτύσσεται από την επιφάνεια της θάλασσας μέχρι τα 2000 μέτρα. Πολυετέ φυτό με λογχοειδή φύλλα και άνθη μοβ, μπλε ή λευκά. Αναγνωρίζεται από τη χαρακτηριστική μυρωδιά πίσσας που έχουν τα φύλλα του. Ως βότανο περιέχει φυτοχημικές ουσίες με φαρμακευτική δράση και έχει χρησιμοποιηθεί στην παραδοσιακή λαϊκή ιατρική
Bituminaria bituminosa

Bituminaria bituminosa



Bituminaria bituminosa

Bituminaria bituminosa

Πέμπτη 2 Απριλίου 2020

Tordylium apulum

Tordylium apulum
Αγγλική ονομασία: Mediterranean hartwort
Κοινά ονόματα: Τορδύλιον το άπουλον, Καυκαλήθρα.
Το Τορδύλιον το άπουλον είναι ετήσιο φυτό, κοινό και με μεγάλη εξάπλωση. Είναι βότανο ιδιαίτερα γνωστό  επειδή τα φύλλα του καταναλώνονται ως χορταρικό.
Tordylium apulum

Tordylium apulum

Tordylium apulum

Tordylium apulum

Tordylium apulum

Τετάρτη 20 Νοεμβρίου 2019

Oxalis articulata

Oxalis articulata
Συνώνυμα: Oxalis rubra
Αγγική ονομασία:  pink oxalis, pink sorrel, pink wood sorrel, sourgrass, wood sorrel, wood-sorrel
Χώρες προέλευσης: Ν. Αμερική( Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουραγουάη).

Η Oxalis articulata είναι ξενικό φυτό.Στην Ευρώπη έχει εισαχθεί ως καλλωπιστικό φυτό αλλά έχει εγκλιματιστεί και έχει ξεφύγει από κήπους γι αυτό θα το συναντήσουμε στα περίχωρα πόλεων και άκρες δρόμων. Η λέξη oxalis είναι ελληνική και σημαίνει οξύς, ξυνός που σχετίζεται με τη γεύση των φύλλων. Το φυτό είναι πολυετές με ύψος έως 40 εκ.Τα φύλλα αποτελούνται από τρία φυλλάρια και  τα άνθη είναι πενταμερή με ρόδινο χρώμα. Τα φύλλα και τα άνθη είναι βρώσιμα, ωμά ή μαγειρευμένα. Τα φύλλα περιέχουν οξαλικό οξύ που τους δίνει την έντονη πικάντικη γεύση. Δεν πρέπει να το συμπεριλαμβάνουν στη διατροφή τους όμως άτομα που έχουν ρευματοπάθεια, αρθρίτιδα, πέτρες στα νεφρά. Η ανθοφορία ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες μπορεί να διαρκέσει μέχρι το Νοέμβρη μήνα.

Oxalis articulata, N. Πιερίας 20-11-19

Oxalis articulata, N. Πιερίας 20-11-19

Oxalis articulata, N. Πιερίας 20-11-19

Oxalis articulata, N. Πιερίας 20-11-19

Oxalis articulata, N. Πιερίας 20-11-19