Χλωρίδα της Πιερίας

Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας (2.917 μ.) είναι μυθικό βουνό, ένα παγκόσμιο μνημείο φυσικής κληρονομιάς και πόλος έλξης αμέτρητων επισκεπτών. Ο Όλυμπος και τα Πιέρια όρη, ως συνέχεια του ορεινού όγκου, παρουσιάζουν τεράστιο βοτανολογικό ενδιαφέρον και η πλούσια χλωρίδα που ξεπερνά τα 1750 είδη φυτών είναι μια τεράστια φυσική κληρονομιά. Η παρατήρηση των λουλουδιών, δίνει μια άλλη διάσταση στις πεζοπορικές διαδρομές και συμπληρώνει την εμπειρία και τις γνώσεις μας στην κατανόηση του κόσμου που μας περιβάλλει.Bird watching είναι το κίνημα που ξύπνησε το ενδιαφέρον για τον κόσμο των πτηνών. Wildflower watching θα μπορούσε να γίνει το αντίστοιχο για την παρατήρηση των αγριολούλουδων και της χλωρίδας γενικότερα. Αφήνοντας τα βήματα μας από το βουνό παίρνουμε μαζί μόνο τις αναμνήσεις, μερικές φωτογραφίες και δίνουμε τη διαβεβαίωση ότι το θαύμα της φύσης θα συνεχίσει να υπάρχει και για τους άλλους για να το απολαύσουν. Όλο το φωτογραφικό υλικό που δημοσιεύεται στο blog είναι από προσωπικές καταγραφές και η παρουσίαση των φυτών συνδιάζεται με την περίοδο ανθοφορίας και καταγραφής σε συγκεκριμένο χρόνο και περιοχή του Ολύμπου. Χρήσιμα είναι τα σχόλιά σας και οι παρατηρήσεις σας για τη βελτίωση και τη διόρθωση ακόμη στοιχείων που δημοσιεύονται.

"Ο ερευνητής πρέπει να ακολουθεί αυτό που ψάχνει, αλλά και να βλέπει αυτό που δεν έψαχνε". Κλοντ Μπερνάρ

Μετάφραση σε άλλη γλώσσα

English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

Τετάρτη, 7 Φεβρουαρίου 2018

Αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra balcanica) - Balcan Chamois


Αγριόγιδο

Rupicapra rupicapra balcanica (Bolkay, 1925)

 EnglishBalcan Chamois 

 


Από τους πιο ...«επιφανείς κατοίκους» του Ολύμπου, το Aγριόγιδο (Rupicapra ruicapra balcanica)  συγκαταλέγεται στα «σχεδόν απειλούμενα» είδη θηλαστικών της Ελλάδας και το κυνήγι του απαγορεύεται. Προστατεύεται από την ελληνική νομοθεσία και περιλαμβάνεται στα Παραρτήματα ΙΙ και IV της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας και στη Σύμβαση της Βέρνης.

Πρόκειται για ορεσίβιο είδος της Βαλκανικής χερσονήσου, υποείδος του Αγριόγιδου (Rupicapra rupicapra) που απαντάται στους ορεινούς όγκους της νότιας, κεντρικής Ευρώπης και στον Καύκασο. Aνήκει στην οικογένεια των Βοειδών (Bovidae) και στην τάξη των Αρτιοδάκτυλων (Artiodactyla).
Θεωρείται πως η φυλή του προέρχεται από έναν κοινό πρόγονο, την παχυγκαζέλα, που έζησε στην Κεντρική και Ανατολική Ασία πριν από τρία εκατομμύρια χρόνια. Δεν ανήκει στο ίδιο είδος με το αγριοκάτσικο (γνωστό και ως αγρίμι ή κρι-κρι) της Κρήτης και δεν είναι δυνατή η επιμειξία με την οικόσιτη αίγα. 

Περιγραφή:
Φέρει όλο το χρόνο χαρακτηριστικά οξύληκτα, όρθια και λυγισμένα προς τα πίσω κέρατα, χωρίς διακλαδώσεις, σαν αγκίστρια. Το τρίχρωμά του είναι ανοιχτόχρωμο γκρι-καφέ κατά την περίοδο του καλοκαιριού και σκουρόχρωμο καφέ, σχεδόν μαύρο τοv χειμώνα. Στο πρόσωπο έχει λευκό χρώμα με δύο καφέ πλευρικές λωρίδες που εκτείνονται από τα κέρατα και τα αυτιά ως τα ρουθούνια και καλύπτουν τα μάτια, σαν να φοράει μάσκα. 


  


Βιότοπος – Οικολογία:
Είναι ημερόβιο και φυτοφάγο είδος. Κινείται τις πρωινές και απογευματινές ώρες και εκτός από πόες, λειχήνες και βρύα το χειμώνα καταναλώνει, σε περίπτωση χιονόπτωσης,  βλαστούς και τρυφερά κλαδιά, αν και πολλά από τα νεαρά ζώα πεθαίνουν τελικά από την έλλειψη τροφής και από το κρύο. 

Είναι ένα ρωμαλέο και περήφανο ζώο, εξαιρετικά ευκίνητο που κινείται με χάρη και επιδεξιότητα, κάνοντας εντυπωσιακά και μεγάλα άλματα με ασφαλή προσγείωση. Με ένα και μόνο άλμα,  μπορεί να περάσει χάσματα φαρδύτερα των 7 μέτρων ή να «πέσει» 15 μέτρα κατακόρυφα μέχρι ένα στενό «πατάρι». Στην εξαιρετική του αυτή ισορροπία συμβάλλουν οι οπλές που φέρει στα πόδια του (καθώς ανήκει στα οπληφόρα θηλαστικά), οι οποίες είναι σκληρές και ελαστικές ταυτόχρονα, ώστε να καθιστούν σταθερό το πάτημά του στις προεξοχές των βράχων, αλλά και στο παγωμένο χιόνι (όταν το χιόνι είναι μαλακό, οι χηλές -τα δάχτυλα- ανοίγουν ώστε το ζώο να πατάει σε μεγαλύτερη επιφάνεια και να βουλιάζει λιγότερο).  
  
Βιότοπός του οι απότομες δασωμένες πλαγιές κωνοφόρων, οι επικλινείς πλαγιές που καταλήγουν σε απόκρημνες κορυφές και τα αλπικά λιβάδια. Προς το τέλος του καλοκαιριού όπως και το φθινόπωρο, στον Όλυμπο απαντάται σε υψόμετρα άνω των 1.800 μέτρων, ενώ τον χειμώνα κατεβαίνει χαμηλότερα προκειμένου να βρει τροφή. Το Οροπέδιο των Μουσών και οι κορυφές Στεφάνι, Σκολιό και Τούμπα ανήκουν στους πιο τυπικούς θερινούς βιοτόπους του.

Tα θηλυκά σχηματίζουν μικρές αγέλες μαζί με τα νεαρά αγριόγιδο, ενώ τα αρσενικά ζουν μόνα τους σε επικράτειες. Ζευγαρώνει Οκτώβριο – Δεκέμβριο και γεννάει ένα,  σπανιότερα δύο νεογνά τους μήνες Μάϊο - Ιούνιο. Ζει 15-20 έτη.





Γεωγραφική εξάπλωση:
Στην Ελλάδα, κατά το παρελθόν, το αγριόγιδο υπήρχε σε όλα τα βουνά της ηπειρωτικής χώρας. Σήμερα απαντάται σε πολύ λιγότερες περιοχές και σε εξαιρετικά μικρούς και απομονωμένους πληθυσμούς στον Όλυμπο, τη βόρεια και νότια Πίνδο, τη Ροδόπη, τη Γκιώνα, την Οίτη και στην οροσειρά της Τζένας. Από αυτούς τους πληθυσμούς πιθανότατα βιώσιμοι να θεωρούνται μόνο τέσσερις, σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας. Ο πληθυσμός του Ολύμπου σύμφωνα με τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Ολύμπου εκτιμάται γύρω στα 200 άτομα. 

Απειλές:
Κυριότερες απειλές για το Αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra) είναι  η λαθροθηρία και η διάνοιξη δασικών ορεινών δρόμων, η δόμηση μέσα στην προστατευόμενη περιοχή και οι απομονωμένοι πληθυσμοί, οι οποίοι δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.



Βιβλιογραφία:
Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Σπονδυλόζωων της Ελλάδας, (επιμ.) Μ. Κανδεινός, Α. Λεγάκις, Εκδ. Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία - Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Αθήνα 1992.

Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Ζώων της Ελλάδας, (επιμ.) Α. Λεγάκις, Π. Μαραγκού, Eκδ. Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία,  Αθήνα 2009.


 

Τετάρτη, 31 Ιανουαρίου 2018

Επιβίωση φυτών: Ηλιοτροπισμός-Θερμογόνος αναπνοή.

Ηλιοτροπισμός-θερμογόνος αναπνοή.
Στην καρδιά του χειμώνα σε μεγάλα υψόμετρα, πολλές φορές πριν ακόμη λιώσει το χιόνι, προβάλλουν μερικά φυτά προς μεγάλη κατάπληξη όλων. Τα φυτά αυτά όχι απλά επιβιώνουν αλλά έχουν προσαρμοστεί στο αφιλόξενο περιβάλλον αναπτύσσοντας μηχανισμούς που τα επιτρέπουν να ολοκληρώνουν με επιτυχία την αποστολή τους που είναι η αναπαραγωγική διαδικασία. Στον Όλυμπο συναντάμε αγριολούλουδα που ανθοφορούν το χειμώνα, όπως: Crocus chrysanthus, Crocus veluchensis, Galanthus elwesii, Iris unguicularis, Tussilago farfara κ.ά.
Στις ακραίες καιρικές συνθήκες του χειμώνα αυτά τα φυτά έχουν αναπτύξει ιδιότητες επιβίωσης όπως ο ηλιοτροπισμός και η θερμογόνος αναπνοή.
Ηλιοτροπισμός, είναι μια ιδιότητα που έχουν αναπτύξει τα φυτά μεγάλου υψομέτρου να παρακολουθούν με τα άνθη και τα φύλλα τους την πορεία του ήλιου στη διάρκεια της ημέρας έτσι ώστε να διατηρούν την επιφάνειά τους κάθετη προς τις ηλιακές ακτίνες. Με αυτό τον τρόπο καταφέρνουν τα φυτά να διατηρούν στην επιφάνειά τους θερμοκρασία μεγαλύτερη των 10 βαθμούς από τη θερμοκρασία του αέρα
Θερμογόνος αναπνοή, είναι ένας μηχανισμός βιοχημικός που χρησιμοποιούν τα φυτά για να ανεβάζουν τη θερμοκρασία του άνθους, να  καταφέρνουν να λιώνουν το χιόνι διατηρώντας θερμοκρασία μεγαλύτερη του αέρα που τα περιβάλλει. Το άνθος συνεχίζει να είναι θερμότερο από τον αέρα προσελκύει και  προσφέρει τροφή και καταφύγιο στα λιγοστά έντομα του χειμώνα, επιτυγχάνοντας την επικονίαση. Η σοφία της φύσης είναι αντικείμενο παρατήρησης και έρευνας των επιστημόνων για την ανακάλυψη εφαρμογών και νέων τεχνολογιών.
Ηλιοτροπισμός: Anemone blanda- Ηλιοτροπισμός.

Θερμογόνος αναπνοή: Crocus chrysanthus- Όλυμπος 

Θερμογόνος αναπνοή: Crocus veluchensis - Όλυμπος

Ηλιοτροπισμός: Crocus chrysanthus- Όλυμπος

Ηλιοτροπισμός: Crocus chrysanthus- Όλυμπος

Σάββατο, 20 Ιανουαρίου 2018

Crocus chrysanthus

Crocus chrysanthus
Οι πρώτοι κρόκοι έχουν ανθίσει από τα μέσα του Γενάρη στον Όλυμπο.
Crocus chrysanthus, Όλυμπος, Ιανουάριος 2018.

Crocus chrysanthus, Όλυμπος, Ιανουάριος 2018.

Crocus chrysanthus, Όλυμπος, Ιανουάριος 2018.

Crocus chrysanthus, Όλυμπος, Ιανουάριος 2018.

Κυριακή, 7 Ιανουαρίου 2018

Mount Olympus wildflower: Galanthus elwesii


Galanthus elwesii
Οι Γάλανθοι άρχισαν την ανθοφορία τους μέσα στην πρώτη εβδομάδα του 2018. Οι Γάλανθοι είναι χειμερινά φυτά που συνεχίζουν να ανθοφορούν και σε χιονισμένα τοπία μέχρι τον Απρίλιο μήνα, ανάλογα με το υψόμετρο! 
Galanthus elwesii, Όλυμπος 7-1-18.


Galanthus elwesii, Όλυμπος 7-1-18. 

Galanthus elwesii, Όλυμπος 7-1-18. 
Galanthus elwesii, Όλυμπος 5-2-17. 

Galanthus elwesii, Όλυμπος 7-1-18.



Κυριακή, 31 Δεκεμβρίου 2017

Ευχές για το νέο έτος 2018

Ευχόμαστε από καρδιάς το 2018 να είναι χρονιά με υγεία, ελπίδα και αγάπη!!!


Iris unguicularis
 Η ονομασία του φυτού συνδέεται με τη δευτερεύουσα θεότητα του Ολύμπου την Ίριδα. Η Ίριδα ως θεότητα ανήκε στην ακολουθία των θεών του Ολύμπου και το όνομά της συνδέεται με το ουράνιο τόξο. Λόγω των πολλών χρωμάτων τα φυτά του γένους αυτού πήραν το όνομα Iris. Η Iris unguicularis ανθίζει το χειμώνα από τα τέλη του Δεκέμβρη μέχρι τους πρώτους μήνες της Άνοιξης. Αποχαιρετάμε τον παλιό χρόνο και υποδεχόμαστε το νέο έτος με τις Ίριδες που άρχισαν την ανθοφορία στους πρόποδες του Ολύμπου.

Τρίτη, 12 Δεκεμβρίου 2017

Mount Olympus wildflower: Chamaenerion dodonaei

Chamaenerion dodonaei
Συνώνυμα: Epilobium dodonaei
Chamaenerion είναι γένος που ανήκει στην οικογένεια ONAGRACEAE, συγγενικό με το γένος Epilobium, στο οποίο το έχουν κατατάξει πολλοί ερευνητές. Είναι πολυετές φυτό με πολλούς ανθοφόρους βλαστούς. Τα άνθη του έχουν ρόδινα πέταλα. Φύεται στις άκρες δασικών δρόμων. Ανθίζει τους μήνες Ιούνιο-Σεπτέμβριο.
Chamaenerion dodonaei, Όλυμπος 10-6-17.
Chamaenerion dodonaei, Όλυμπος 10-6-17.

Chamaenerion dodonaei, Όλυμπος 10-6-17.


.

Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

Mt Olympus wildflowers: Smilax aspera

Smilax aspera 
Φυτώνυμο: Σμίλαξ η τραχεία, αρκουδόβατος.

 Η Smilax aspera, είναι αειθαλής αναρριχώμενος θάμνος, με βλαστούς που φέρουν κυρτά αγκάθια. Αναρριχάται κυρίως σε θάμνους και δένδρα.Είναι φυτό δίοικο δηλ. έχουμε διαφορετικά αρσενικά και θηλυκά φυτά. Ανθίζει  Αύγουστο- Νοέμβριο με άνθη λευκά-κρεμ με ωραίο άρωμα. Τα φύλλα είναι στενά ή πλατειά, καρδιόσχημα, δερματώδη με νευρώσεις δικτυωτές. Τα άνθη  διαδέχονται καρποί σε ράγα κόκκινου χρώματος. Είναι είδος κοινό σε όλη την Ελλάδα και φύεται σε υγρές θέσεις, θαμνώνες  και δάση. Αναφέρεται σε αυτή ο Διοσκουρίδης και ο Θεόφραστος για τις θεραπευτικές ιδιότητες της ρίζας της. H ρίζα της Smilax aspera περιέχει τα συστατικά της Sarsaparilla, φάρμακο που χρησιμοποιείται στην ομοιοπαθητική ως τονωτικό του οργανισμού με ιδιότητες αντιφλεγμονώδεις, απολυμαντικές, καθαρτικές και διουρητικές.
Smilax aspera 
Smilax aspera
Smilax aspera

Smilax aspera